De Utrechtse kunstenaar Honthorst schilderde deze vioolspeelster in 1626. Zes jaar eerder was hij teruggekeerd uit Italië. Daar was hij sterk beïnvloed door het werk van de Italiaanse schilder Caravaggio.

Bij dit schilderij is Caravaggio’s invloed goed te zien. Ook híj schilderde enkele van zulke figuren met een sterke sensuele uitstraling. Overeenkomstig is ook de felle belichting vanuit één punt, in dit geval van linksboven, en de plaatsing van de figuur vlak bij de rand van het schilderij. Ze vult vrijwel het hele beeldvlak. Zo lijkt het bijna alsof we haar kunnen aanraken.

Toch zijn Honthorsts schilderijen vaak wat geïdealiseerder dan die van de andere ‘Utrechtse caravaggisten’. Met zijn gepolijste en zwierige stijl zou hij vooral in Europese hofkringen succes boeken.

Viool

De viool was een populair muziekinstrument in de 17de eeuw. Desondanks werd het regelmatig geassocieerd met lichtzinnig vermaak en erotiek. Honthorst maakte gebruik van dit gegeven. Hij gaf deze vrouw van lichte zeden juist een viool in handen om haar losbandige intenties te onderstrepen.

De vrouw houdt de viool niet tegen haar kin, maar tegen haar schouder, zoals in de 17de eeuw de gewoonte was. Haar strijkstok houdt ze in de Franse greep, met de duim onder de snaren. Meestal werd die techniek gebruikt voor het spelen van populaire dansmuziek. Dat lijkt een toepasselijk gebaar te zijn voor een violiste van dit allooi.

Utrechtse caravaggisten

Aan het begin van de 17de eeuw reisden veel Utrechtse schilders naar Rome. Daar raakten ze onder de indruk van de schilderijen van Caravaggio (1571-1610). Schilders als Ter Brugghen, Honthorst en Moreelse namen zijn eigenzinnige stijl over en worden daarom de Utrechtse caravaggisten genoemd.

Caravaggio’s voorstellingen waren veel directer en levensechter dan men gewend was. Hij bereikte dat door de figuren groot en vooraan in het beeldvlak te plaatsen en ze dramatisch te belichten met een felle lichtbron in een duistere ruimte. Bovendien idealiseerde hij minder. Zijn heiligen zijn geen verheven figuren meer, maar echte mensen, soms zelfs met vuile voeten.

De caravaggisten introduceerden de nieuwe stijl in Nederland en al snel werd deze opgepikt door andere kunstenaars, die zelf nooit in Italië waren geweest. Een beroemd voorbeeld daarvan is Rembrandt. Ook diens sterke licht-donkereffecten zijn uiteindelijk terug te voeren op het voorbeeld van Caravaggio.