Loop vanaf het Mauritshuis langs de Hofvijver en je staat binnen tien minuten voor de Galerij Prins Willem V. Die werd in de 18de eeuw gebouwd voor de grote schilderijenverzameling van Prins Willem V, die later de basis van de Mauritshuis-collectie zou vormen. Bijzonder, want hij was de eerste hooggeplaatste figuur die zijn verzameling openstelde voor 'gewone’ bezoekers.
In die tijd was het gebruikelijk de wanden bomvol met schilderijen te hangen, van plint tot plafond. Ook nu hangen de werken in de Galerij nog ongeveer op dezelfde manier. Ruim 150 oude meesters uit de collectie van het Mauritshuis (waaronder werken van Jan Steen, Peter Paul Rubens en Paulus Potter) hangen er zij aan zij. Bezoek de Galerij en stap terug in de tijd!
Bezoek het Mauritshuis en de Galerij Prins Willem V met een combiticket voor maar 24 euro. Een los ticket voor de Galerij kost 8,50 euro en kun je alleen kopen bij de kassa van de Gevangenpoort (dus niet online).
Het eerste museum van Nederland
In de 18de eeuw gebeurde in het hart van Den Haag, vlak naast het Binnenhof, iets bijzonders: bezoekers trokken naar de Galerij om zich te vergapen aan wanden vol schilderijen. Dat was in die tijd heel ongebruikelijk, maar prins Willem V wilde zijn collectie toegankelijk maken voor iedereen. Het eerste museum van Nederland was daarmee een feit. Maar als je online op ‘oudste museum van Nederland’ zoekt, dan krijg je twee verschillende antwoorden. Niet alleen Galerij Prins Willem V verschijnt in de zoekresultaten, ook het Teylers Museum in Haarlem wordt genoemd. Wat is het juiste antwoord?
Onze Haagse Kunstgalerij opende in 1774 de deuren voor het publiek, het Teylers Museum ging tien jaar later open. Galerij Prins Willem V is dus het eerste museum van Nederland. Daar komt zo’n twintig jaar later een einde aan als Franse troepen alle schilderijen roven en meenemen naar Parijs. De meeste werken worden dan getoond in het Louvre. Als de belangrijkste schilderijen worden teruggehaald naar Den Haag, schenkt Koning Willem I de verzameling aan de Nederlandse staat. Het Haarlemse museum is ononderbroken als museum in gebruik geweest. De titel oudste museum van Nederland gaat daarom naar het Teylers.
Zodra je binnenstapt in de Galerij voel je de geschiedenis. Het is een unieke tijdscapsule, waar de basis is gelegd voor het wereldberoemde Mauritshuis en waar je de koninklijke allure van meer dan 250 jaar geleden ervaart. Hier staat de tijd even stil.
De Galerij Prins Willem V is een plek vol verhalen: over verzameldrift, roofkunst en een sterke vrouw. Ga naar de verhaallijn, doe de quiz en ontdek nog veel meer interessante perspectieven op de Galerij van een verzamelaar, kunsthistorisch content creator en nog veel meer.
Willem V: stadhouder én kunstliefhebber
Willem V werd in 1748 geboren als zoon van stadhouder Willem IV en Anna van Hannover. De kleine Willem werd al op zijn 10e wees. Een vriend van de familie, hertog Brunswijk- van Wolfenbuttel, nam de rol van voogd op zich. Toen Willem 19 was trouwde hij met de 16-jarige Wilhelmina van Pruisen. Ze kregen 5 kinderen. Oudste zoon Willem zou later zijn vader opvolgen. Toch was Willem V de laatste stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Zoon Willem werd namelijk geen stadhouder, maar volgde zijn vader op als koning Willem I, de eerste koning der Nederlanden, uit het huis van Oranje Nassau.
In de 17de en 18de eeuw verzamelden rijken kunst om hun status te tonen. Oorlogen en overzeese handel brachten exotische voorwerpen naar Europa, van Chinees porselein tot opgezette dieren. Willem V’s collectie was uitzonderlijk, hij bezat zelfs het skelet van een giraf uit Zuid-Afrika. In 1766 bracht hij zijn schilderijen onder op het Haagse Buitenhof, waar de collectie sterk groeide. Zijn moeder beïnvloedde hem ook: in 1751 kocht zij voor 70 gulden insecten, meer dan zeven keer het jaarsalaris van een gemiddelde VOC-matroos.
En wie was zijn vrouw, Wilhelmina van Pruisen?
Wilhelmina van Pruisen was nog maar een tiener toen ze trouwde met prins Willem V, de machtigste man van het land. Ze ging de geschiedenis in als een daadkrachtige vrouw, iemand met veel leiderschapskwaliteiten, in tegenstelling tot haar man. Willem V stond bekend als een besluiteloze leider die geen enkele centimeter mee boog met de steeds groter wordende groep ontevreden burgers: de patriotten.
Wilhelmina greep in waar haar besluiteloze man dat niet deed, verdedigde zijn macht tegen de patriotten en overtuigde haar oom, de koning van Pruisen, in te grijpen toen het nodig was. Hoewel de familie later moest vluchten voor de Fransen, legde zij de basis voor het herstel van de Oranje-macht: haar zoon werd koning Willem I, voorouder van de huidige koning. Wil je meer over haar weten?
