Informatie

Alle informatie pagina resultaten

Collectie

Alle collectie resultaten
Verouderde browser

We zien dat je een verouderde browser hebt. Het kan zijn dat deze site daardoor niet goed weergegeven wordt. We adviseren je om je browser te updaten, indien mogelijk, naar de laatste versie.

Sluiten

Jakob en Elisabeth - de hereniging van een bruidspaar

Enorm blij zijn we met onze nieuwe aanwinst, een portret van Jakob Omphalius, geschilderd door Bartholomäus Bruyn de Oude. Daarmee komt een bruidspaar weer bij elkaar dat bijna 125 jaar geleden op een veiling van elkaar werd gescheiden.

Bartholomaus Bruyn tweeluik Mauritshuis Den Haag

Portret van Jakob Omphalius (1500-1567), 1538/39, Portret van Elisabeth Bellinghausen (c. 1518- c. 1577), 1538/39.

De Keulse schilder Bruyn vereeuwigde Jakob en zijn verloofde Elisabeth, kort voor hun huwelijk in 1539, op twee panelen die samen een tweeluik vormen. De aanwinst van het paneel is een belangrijke aanvulling voor het Nederlands openbaar kunstbezit omdat het herenigde paar de Noord-Europese portretkunst op het allerhoogste niveau laat zien.

Het portret van Jakob Omphalius kon dit voorjaar worden aangekocht met steun van de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Schorer Romeijn Grothe Fonds en haar Themafonds Middeleeuwen en Renaissance) en een particulier.

Scheiding en hereniging

Ruim 350 jaar was het echtpaar letterlijk met elkaar verbonden in een 'portret-tweeluik': twee panelen die met scharnierende lijsten aan elkaar vast zaten.

Elisabeth raakte haar man -dat wil zeggen het portret van haar man- kwijt in 1896, toen het tweeluik werd geveild in Londen. Haar portret kwam in 1912 terecht in de collectie van het Rijksmuseum, dat het in 1951 in langdurig bruikleen gaf aan het Mauritshuis. Daar hing Elisabeth alleen, niemand wist intussen meer wie haar man was en waar zijn portret zich bevond.

Door knap speurwerk kon Jakob twintig jaar geleden weer aan zijn Elisabeth worden gelinked. Maar zijn verblijfplaats was toen nog steeds onbekend. Tot mei 2019, toen Jakob als 'portret van een onbekende man' opdook bij een klein veilinghuis in Parijs. Galerie De Jonckheere uit Genève kocht het, zonder te weten wie de man was. Pas toen een conservator van een Duits museum een conservator in het Rijksmuseum tipte, werd ook het Mauritshuis op de hoogte gesteld dat Jakob was gevonden en kon gestart worden met een poging om het echtpaar te herenigen. Nadat Jakob eerst nog op de TEFAF in Maastricht te zien was geweest, kon hij zijn Elisabeth na 125 jaar weer ontmoeten.

Bartholomaus Bruyn tweeluik wapen op achterzijde Mauritshuis Den Haag

Het wapen op de achterkant van het paneel van Elisabeth.

Bartholomäus Bruyn

Bartholomäus Bruyn de Oude (1493-1555), die ‘de Oude’ wordt genoemd omdat zijn gelijknamige zoon ook schilder werd, was veelgevraagd als portrettist - een hele generatie Keulse notabelen is door hem geschilderd. Kenmerkend voor zijn portretten zijn de levensechte detaillering van gezichten en handen, het heldere kleurgebruik en de aandacht voor de nauwgezette weergave van kostuums en rekwisieten. Bruyn kreeg weinig opdrachten voor op zichzelf staande portretten – zijn productie bestond vooral uit verlovings- en huwelijksportretten in de vorm van tweeluiken.

Jakob Omphalius

Jakob Omphalius (1500-1567) was een vooraanstaand jurist en geleerde in Keulen. Hij studeerde in Keulen, Utrecht en Leuven, promoveerde in 1529/30 in de rechten aan de Sorbonne in Parijs en nog een keer in Toulouse in 1532/33. Hij bekleedde verschillende hoge functies, doceerde rechten aan de Keulse universiteit en werd in 1559 in de adelstand verheven. De geboorte- en sterfdata van Elisabeth Bellinghausen staan niet vast – op haar portret lijkt ze een stuk jonger dan haar aanstaande. Zij en Jakob kregen 13 kinderen. Na zijn overlijden trouwde Elisabeth nog een keer. 

Lees verder over de zoektocht
Lees verder over de zoektocht

Zo kreeg Elisabeth Bellinghausen haar naam en haar man terug.

Ontdek de portretten in detail
Ontdek de portretten in detail

Heldere kleuren, fijne penseelstreken en rijkversierde kleding.

Lees het persbericht
Lees het persbericht

Op 30 juni 2020 maakten we de verwerving van het portret bekend.

Blijf op de hoogte