Gebouw en duurzaamheid

Mauritshuis

Onze collectie stellen we tentoon in twee historische gebouwen: het Mauritshuis, een 17de -eeuws stadspaleis aan het Plein in Den Haag, gebouwd in opdracht van naamgever Johan Maurits van Nassau-Siegen, en Galerij Prins Willem V aan het Buitenhof, gesticht door stadhouder prins Willem V.

Geschiedenis van het Mauritshuis

In het hoofdgebouw van het Mauritshuis wordt de wereldberoemde schilderijenverzameling getoond. Het werd tussen 1633 en 1644 gebouwd, niet als museum, maar als woonhuis, voor Johan Maurits van Nassau-Siegen (1604-1679). Tijdens de bouw was hij gouverneur-generaal van Nederlands-Brazilië, een kolonie die draaide om suiker en slavernij. Het geld dat Johan Maurits er verdiende gebruikte hij voor de bouw van zijn Haagse stadspaleis.

De architectuur van het Mauritshuis is wereldberoemd. Het gebouw werd ontworpen door Jacob van Campen (1596-1657). Zijn ontwerp is een van de eerste en puurste voorbeelden van wat we het Hollands classicisme noemen. De symmetrie, de hoge pilasters en de timpanen aan de gevels zijn gebaseerd op de bouwkunst van de Grieken en de Romeinen. Het ontwerp geeft het gebouw een unieke, monumentale allure.

Het Mauritshuis had een indrukwekkend interieur met betimmeringen van tropisch hout, muurschilderingen van Braziliaanse landschappen en grote hoeveelheden voorwerpen die Johan Maurits uit Brazilië had meegenomen. In 1704 ging het interieur verloren tijdens een vernietigende brand. Het huis werd gerestaureerd en kreeg een nieuw interieur. Het pand heeft een lange, rijke geschiedenis. Op 13 mei 1820 werd het gebouw aangekocht door de Staat der Nederlanden en aangepast voor een nieuwe bestemming. Sinds januari 1822 is het Mauritshuis in gebruik als museum.

Op 27 juni 2014 heropende koning Willem-Alexander het Mauritshuis na een intensieve verbouwing van twee jaar. Het museum werd in die periode gerenoveerd en via een ondergrondse foyer verbonden aan de nieuwe vleugel. Daarmee verdubbelde het beschikbare vloeroppervlak. De ondergrondse foyer ligt zes meter onder straatniveau. Doordat het daglicht van alle kanten invalt, doet de ruimte heel licht en open aan. De foyer en de nieuwe vleugel zijn ontworpen door de Nederlandse architect Hans van Heeswijk.

Foyer

Voor de verbouwing betraden bezoekers het museum via een moeilijk te vinden ingang aan de kant van de Korte Vijverberg. De gesloten hekken van het voorplein gaven de indruk dat het museum gesloten was. In 2014 gingen diezelfde hekken wijd open. Het symboliseert hoe het Mauritshuis letterlijk openstaat voor bezoekers en hun interesses. Sindsdien kun je het voorplein oplopen en gelijk de ondergrondse museumfoyer betreden via de trap of de lift. In de foyer zijn allerlei publieksvoorzieningen, zoals kaartverkoop, museumwinkel, garderobe en toiletten. Via de foyer kun je de zalen van het stadspaleis bezoeken, voor de schilderijenverzameling, of de vleugel, voor de tijdelijke tentoonstellingen en de brasserie.

De vleugel van het Mauritshuis (sinds 2014)
Sinds de oplevering van de ondergrondse foyer is het Mauritshuis verbonden met een deel van het gebouwencomplex van de Nieuwe of Littéraire Sociëteit De Witte (‘De Witte’). Het museum beschikt daarmee niet alleen over een 17de-eeuws monument, maar ook over een karakteristiek gebouw uit de 20ste eeuw. De vleugel werd in Art Deco-stijl ontworpen door de Haagse architect Joseph Limburg (1864-1945) en opgeleverd in 1932.

In het souterrain van de vleugel is de museumwinkel ondergebracht. Boven de winkel is de brasserie, die ook direct van buiten is te betreden. Op een hoger niveau zijn twee met elkaar verbonden zalen voor tijdelijke tentoonstellingen. Naast de tentoonstellingsruimte is de Kunstwerkplaats gerealiseerd. Hier vinden zichtbaar voor het publiek educatieve activiteiten plaats – voor jong én oud. Een verdieping hoger vinden we de Randstadzaal en Nassauzaal die gebruikt worden voor activiteiten als lezingen en vergaderingen. De zalen worden ook commercieel uitgebaat voor uiteenlopende evenementen als cursussen voor volwassenen, congressen en symposia, of besloten bijeenkomsten van bedrijven en ministeries. Bezoekers van deze besloten evenementen zien op weg naar hun bestemming de prachtige museumbibliotheek (op afspraak te bezoeken). De boeken zijn van buitenaf zichtbaar door grote glazen wanden. Een verdieping hoger zijn de museumkantoren ondergebracht.

Galerij Prins Willem V

Aan het Buitenhof, naast de Gevangenpoort, ligt Galerij Prins Willem V. Stadhouder prins Willem V (1748 - 1806) liet speciaal voor zijn indrukwekkende verzameling schilderijen in 1774 de bovenverdieping van het woonhuis verbouwen tot een galerij – een lange, smalle schilderijenzaal. Andere Europese vorsten hadden ook zo’n zaal, maar de jonge stadhouder deed iets bijzonders: hij stelde zijn galerij open voor het publiek. Daarmee was de Galerij de eerste openbare schilderijenverzameling in Nederland.

De Galerij sloot haar deuren in 1795 toen de Franse troepen de schilderijen afvoerden naar Parijs. Daar werden ze tentoongesteld in het Louvre. Na Napoleons val in 1815 kwam een deel van de schilderijen terug
naar de Galerij in Den Haag. Enkele jaren later droeg Koning Willem I, de zoon van Willem V, de verzameling over aan de Nederlandse staat. Zo legde hij de basis voor het Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis.

De Galerij is ingericht als een 18de-eeuwse zaal, maar het is geen letterlijke reconstructie van de Galerij van de prins. De oorspronkelijke inrichting is namelijk niet bekend. Wel bekend is welke schilderijen zich in de collectie bevonden en hoe een 18de-eeuwse galerij werd ingericht. De schilderijen hingen er dicht naast elkaar, met de grote werken in het midden en de kleinere er om heen. Door de ruimte zo vol mogelijk in te richten kwam de omvang van de prinselijke verzameling het best tot haar recht.

Duurzaamheid

Het Mauritshuis heeft sinds 2019 een BREEAM-NL In-Use duurzaamheidscertificaat met een score van drie sterren (‘Very Good’) voor gebouw, beheer en gebruik. We hebben de ambitie om vanaf 2024 CO-2 neutraal te opereren.

BREEAM-NL beoordeelt het gebouw, beheer en gebruik aan de hand van negen categorieën, waaronder energie, materialen, water, afval, gezondheid en management. Het Mauritshuis heeft de afgelopen jaren een flink aantal maatregelingen getroffen op het vlak van duurzaamheid.