Vanaf vandaag hangt het schilderij Een binnenplaats met figuren uit c. 1658-60 van Pieter de Hooch tijdelijk in zaal 15 van het Mauritshuis. Op het schilderij zijn een rokende man, een drinkende vrouw en een kind afgebeeld op een voor de Delftse schilder zo kenmerkend Hollands binnenplaatsje. Oorspronkelijk schilderde De Hooch echter nog een derde figuur, die tussen de man en de vrouw zat: een soldaat in een harnas die een pul bier vasthoudt. Maar ergens in de loop der eeuwen moest hij het veld ruimen. Het Mauritshuis stond voor een dilemma wat met deze figuur te doen bij restauratie. Na uitgebreid onderzoek en zorgvuldige afweging is besloten de soldaat grotendeels terug te brengen op het schilderij.
Tijdens eerdere restauratiewerkzaamheden aan het schilderij was de afbeelding van een man al tevoorschijn gekomen. Het Mauritshuis stond daarbij voor een aantal keuzes: de soldaat weer overschilderen (laten ‘verdwijnen’), hem geheel terug restaureren of hem als vage 'geestverschijning' op het schilderij laten staan? Het museum heeft als uitgangspunt genomen om het publiek weer mee te nemen in het verhaal zoals De Hooch dat midden 17de eeuw bedoelde.
Drinkspel
Want hoe de soldaat er heeft uitgezien kunnen we reconstrueren. De Hooch schilderde in dezelfde periode precies hetzelfde tafereel dat nu in de National Gallery in Washington hangt. Op A Dutch Courtyard (c. 1658-60) is de soldaat te zien, glimlachend naar de vrouw die net een glas aan haar mond zet. De mannen dagen de vrouw uit tot een drinkspel. Dat weten we omdat zij een ‘pasglas’ aan haar mond zet. Zij moet steeds verder drinken tot aan het volgende streepje. Het schilderij in Den Haag is door het verdwijnen van de soldaat een heel ander tafereel geworden: een man en een vrouw die samen een pauze lijken te nemen.
Verweesde bierpul
Dat er nog een derde persoon aan de tafel zat, was al bekend sinds de jaren '20 van de vorige eeuw toen de bekende restaurator Martin de Wild het werk onder handen nam. Hij legde de soldaat bloot, maakte een zwart-wit foto van hem en schilderde - wat van de soldaat restte- vervolgens weer over. En daarna bleef het schilderij, sinds 1947 in de collectie van het Mauritshuis, enigszins vreemd van opzet. De pijp van de soldaat en zijn geopende bierpul zijn nog steeds verweesd aanwezig op de tafel en zijn mantel hangt over een hekje.
